มนุษย์ที่ดีที่สุดคือผู้ที่ยังประโยชน์แก่ผู้อื่นมากที่สุด

หลายคนอาจคิดว่าคนที่ดีคือคนที่ประสบความสำเร็จในชีวิต มีฐานะมั่นคง หรือมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักของคนจำนวนมาก แต่ในทัศนะของอิสลาม มาตรวัดความดีที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่สิ่งที่เราสะสมไว้เพื่อตัวเอง แต่อยู่ที่ประโยชน์ที่เรามอบให้แก่ผู้อื่น ท่านรอซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้สรุปเรื่องนี้ไว้ในหะดีษสั้น ๆ บทหนึ่งที่จดจำง่าย แต่มีความหมายลึกซึ้งพอให้เรากลับมาทบทวนได้ทุกวัน

หะดีษว่าด้วยมนุษย์ที่ดีที่สุด

ท่านรอซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้กล่าวว่า:

«خَيْرُ النَّاسِ أَنْفَعُهُمْ لِلنَّاسِ»

“มนุษย์ที่ดีที่สุด คือผู้ที่ยังประโยชน์แก่ผู้อื่นมากที่สุด”

(เศาะฮีหุลญามิอ์ หะดีษเลขที่ 3289)

ประโยชน์ไม่ได้วัดกันที่จำนวนเงิน

เมื่อได้ยินคำว่า “ยังประโยชน์” หลายคนนึกถึงการบริจาคเงินเพียงอย่างเดียว แต่ถ้อยคำของหะดีษเปิดกว้างกว่านั้น เพราะประโยชน์ที่คนหนึ่งมอบให้แก่อีกคนมีได้หลายระดับ

• ประโยชน์ด้วยความรู้ — การสอนสิ่งที่เรารู้ การอธิบายเรื่องศาสนาให้เข้าใจง่าย หรือการแบ่งปันข้อมูลที่ดีและถูกต้อง
• ประโยชน์ด้วยคำพูด — การปลอบใจผู้ที่กำลังทุกข์ การให้กำลังใจ การพูดความจริง และการระวังลิ้นไม่ให้ทำร้ายใคร
• ประโยชน์ด้วยการกระทำ — การช่วยแบกของ การช่วยงานในบ้าน การเปิดทางให้รถ ambulance ผ่าน หรือการทำอาหารให้เพื่อนบ้าน
• ประโยชน์ด้วยทรัพย์ — การบริจาค เศาะดะเกาะฮ์ และการช่วยเหลือผู้ที่ขาดแคลนตามกำลังของเรา

ทั้งหมดนี้ล้วนอยู่ในความหมายของ “ผู้ที่ยังประโยชน์แก่ผู้อื่น” ด้วยกันทั้งสิ้น ไม่มีข้อใดเล็กเกินกว่าจะถูกนับเป็นความดี

หัวใจที่อ่อนโยนคือหัวใจที่ให้

อิมามอิบนุลก็อยยิม رحمه الله ได้กล่าวไว้ว่า:

«فَلَيْسَ لِلْقَلْبِ أَنْفَعُ مِنْ مُعَامَلَةِ النَّاسِ بِاللُّطْفِ وَحُبِّ الْخَيْرِ لَهُمْ»

“ไม่มีสิ่งใดที่จะเป็นประโยชน์ต่อหัวใจได้มากไปกว่าการปฏิบัติต่อผู้คนด้วยความอ่อนโยน และการรักที่จะให้ความดีแก่พวกเขา”

(หนังสือ มะดาริจญ์ อัสสาลิกีน เล่ม 2 หน้า 511)

คำกล่าวนี้ชี้ว่า การให้ไม่ได้ทำให้เราขาดทุน แต่กลับเป็นยารักษาหัวใจของเราเอง หัวใจที่คอยแต่รับจะคับแคบและอึดอัด ขณะที่หัวใจที่คุ้นเคยกับการให้จะกว้างขึ้นและเบาสบายขึ้น

นำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

ท่านนบี ﷺ ไม่ได้สอนให้เรารอมีเงินมากก่อนจึงจะเริ่มให้ แต่สอนให้เริ่มจากสิ่งที่เรามีอยู่ในมือวันนี้ ลองเริ่มจากกิจวัตรง่าย ๆ เหล่านี้:

• ตั้งคำถามกับตัวเองทุกเช้าว่า วันนี้เราจะทำอะไรให้ใครสักคนดีขึ้นได้บ้าง
• เลือกช่วยเหลือผู้ที่อยู่ใกล้ตัวที่สุดก่อน เช่น คนในบ้าน เพื่อนร่วมงาน หรือเพื่อนบ้าน
• ยิ้มและทักทายคนที่เรามักมองข้าม เช่น พนักงานทำความสะอาด พนักงานส่งของ
• หากิจกรรมส่วนรวมที่ได้ผลบุญต่อเนื่อง เช่น การร่วมสนับสนุนงานเผยแพร่ศาสนา อย่างการบริจาคเพื่อกองทุนความดีที่ให้ผลไม่สิ้นสุด

บทสรุป

หะดีษเศาะฮีหุลญามิอ์ หมายเลข 3289 สอนเราว่า ความดีไม่ได้อยู่ที่ชื่อเสียงหรือความยิ่งใหญ่ของเรา แต่อยู่ที่ผลกระทบที่ดีซึ่งเราทิ้งไว้ให้กับชีวิตของผู้อื่น มนุษย์ที่ดีที่สุดจึงไม่ใช่คนที่เก่งหรือรวยที่สุด แต่เป็นคนที่ทำให้ชีวิตของคนรอบข้างดีขึ้นได้มากที่สุด