ความพอดี (วะสะฏียะฮ์) ในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ตามหลักอิสลาม

ในยุคที่ทุกคนจับโทรศัพท์มือถือกันตลอดวัน คำถามสำคัญไม่ใช่ “ใช้หรือไม่ใช้สื่อสังคมออนไลน์” แต่คือ “จะใช้อย่างไรให้พอดี” อิสลามสอนหลัก วะสะฏียะฮ์ (الوسطية) หรือความพอดีและความสมดุล ซึ่งใช้ได้กับการใช้ชีวิตในโลกดิจิทัลของเราทุกวันนี้เช่นกัน

الوسطية والاعتدال في استخدام وسائل التواصل الاجتماعي في الاسلام

ความหมายของความพอดีในโลกดิจิทัล

ความพอดี (วะสะฏียะฮ์) ในการใช้สื่อสังคมออนไลน์ หมายถึง การใช้ด้วยความพอเหมาะและสมดุล ระหว่างการใช้มากเกินไป ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อสุขภาพจิตและทำให้เสียเวลา กับการใช้น้อยเกินไปจนขาดการติดต่อสื่อสารที่เป็นประโยชน์ โดยยึดมั่นในจริยธรรมและค่านิยมที่ดี

แนวคิดเรื่องความพอดีในโลกดิจิทัล

• ใช้เวลาอย่างพอเหมาะ — หลีกเลี่ยงการเสพติดและการใช้เวลาหลายชั่วโมงโดยไม่มีประโยชน์ ควรจัดสรรเวลาในการใช้งานแต่ละวันอย่างมีสติ
• สมดุลทางความคิด — หลีกเลี่ยงความสุดโต่ง การคล้อยตามแนวคิดรุนแรง หรือการหลงเชื่อข่าวลือ และควรเผยแพร่แนวคิดที่สุขุมและอยู่บนความพอดี
• รักษาสิทธิของผู้อื่น — เคารพความเป็นส่วนตัว ไม่เปิดเผยความลับของผู้อื่น และไม่สอดส่องหรือละเมิดเรื่องส่วนตัวของคนอื่น

หลัก 4 ข้อในการใช้สื่อสังคมออนไลน์อย่างพอดี

• กำหนดเป้าหมาย — รู้ว่าตนเองเปิดใช้สื่อสังคมออนไลน์เพื่ออะไร เช่น ติดต่อครอบครัว เรียนรู้ หรือทำงานที่เป็นประโยชน์
• ตรวจสอบข้อมูล — ตรวจสอบความถูกต้องของข่าวสารก่อนเผยแพร่ โดยยึดหลักการตรวจสอบและไตร่ตรอง เพื่อไม่ให้ตนเองเป็นสาเหตุของการแพร่กระจายความวุ่นวายหรือความขัดแย้ง
• ใช้คำพูดที่ดี — เตือนตนเองว่าทุกถ้อยคำที่เขียนไว้ย่อมถูกบันทึก จึงควรนำเสนอเนื้อหาที่มีคุณค่าและเป็นประโยชน์
• เคารพความเป็นส่วนตัว — ไม่เข้าไปยุ่งเกี่ยวกับสิ่งที่ไม่ใช่เรื่องของตน และไม่เผยแพร่รูปภาพหรือข้อมูลส่วนตัวของผู้อื่นโดยไม่ได้รับอนุญาต

ประโยชน์ของการใช้สื่ออย่างพอดี

• ช่วยปกป้องสุขภาพจิต — ลดความวิตกกังวลและความรู้สึกด้อยค่าที่อาจเกิดจากการเปรียบเทียบชีวิตของตนเองกับผู้อื่นอยู่ตลอดเวลา
• เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน — นำเวลาที่อาจสูญเสียไปกับสื่อออนไลน์กลับมาใช้กับการทำงาน การศึกษา และการเยี่ยมเยียนหรือรักษาความสัมพันธ์กับญาติในชีวิตจริง
• สร้างภาพลักษณ์ที่ดี — สร้างเนื้อหาที่ดีและเป็นประโยชน์ ซึ่งสามารถเป็นร่องรอยแห่งความดีที่มนุษย์ได้รับผลบุญจากมัน

เรื่องคำพูดนั้นเป็นสิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะถ้อยคำที่พิมพ์ออกไปแล้วย่อมตามเจ้าของไปเสมอ ผู้อ่านที่สนใจสามารถดูบทความที่เกี่ยวข้องได้ที่ การนินทาในอิสลามรุนแรงกว่าหนี้สิน และไม่มีอะไรชดใช้ได้

บทสรุป

ความพอดีไม่ใช่การห้ามใช้ แต่คือการรู้จักประมาณตน รู้เป้าหมาย ตรวจสอบก่อนแชร์ และระวังคำพูดของตนเอง เมื่อเราจัดสมดุลโลกดิจิทัลได้ ชีวิตจริงทั้งสุขภาพจิต งาน และความสัมพันธ์ในครอบครัวก็จะดีขึ้นด้วย

เรียบเรียงจากคำสอนของ อ.ฆอซาลี รีสาละห์