คนส่วนใหญ่ในโลกนี้กำลังสะสมอะไรสักอย่าง ไม่ว่าจะเป็นเงินทอง บ้านหลังใหญ่ เกียรติยศ หรือประสบการณ์การเดินทาง แต่หะดีษบทหนึ่งเปิดภาพกว้างกว่าเรื่องของโลกนี้ มันบอกว่ามีการงานบางชนิดที่เมื่อเจ้าของจากไปแล้วยังทำงานอยู่เหมือนเดิม ผลของมันยังวิ่งไปข้างหน้าไม่หยุด
การงานถูกตัดขาด เว้นแต่สามประการ
ท่านรอซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:
“เมื่อมนุษย์เสียชีวิตลง การงานของเขาจะถูกตัดขาด เว้นแต่เพียงสามประการ คือ
การบริจาคทานที่ยังคงเกิดผล (เศาะดะเกาะฮ์ญารียะฮ์)
ความรู้ที่ผู้คนได้รับประโยชน์จากมัน
บุตรที่ดีงามซึ่งขอดุอาอ์ให้แก่เขา”
(บันทึกโดย ริยาฎุศศอลิหีน)
คำว่า “ถูกตัดขาด” หมายถึงการงานที่เจ้าของเคยทำไว้จะไม่เพิ่มขึ้นอีกต่อไป หลังจากนั้นสิ่งที่ยังเปิดอยู่จึงเหลือเพียงสามบานที่หะดีษระบุไว้
เศาะดะเกาะฮ์ญารียะฮ์ การให้ที่ยังให้อยู่แม้เราไม่อยู่
เศาะดะเกาะฮ์ญารียะฮ์ คือการบริจาคทานที่ผลยังเกิดต่อเนื่อง เช่น การขุดบ่อน้ำ การสร้างสถานที่ให้ผู้คนได้รับประโยชน์ หรือการสนับสนุนงานสอนศาสนาที่ยังดำเนินต่อ ไม่ใช่การให้เงินก้อนใหญ่แต่วันนั้นแล้วก็จบ
สิ่งที่ให้ไปในรูปแบบนี้ไม่ตายพร้อมกับการให้ของเรา มันอาจกลายเป็นมรดกที่คนอื่นได้ใช้ต่อโดยไม่ต้องรู้ว่าใครเป็นคนเริ่มต้น
ความรู้ที่ผู้คนได้รับประโยชน์จากมัน
ความรู้มีค่าเมื่อมันทำให้ชีวิตของคนอื่นดีขึ้น เปลี่ยนความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนให้ตรงขึ้น ทำให้คนที่ทำผิดหันกลับมา หรือช่วยให้ผู้ที่สับสนพบทางออก
การสอนศาสนาและการเขียนเพื่อให้ความรู้จึงเป็นงานที่ยาวกว่าอายุของคนคนหนึ่ง และเป็นงานที่ต้องรับผิดชอบมากกว่าอื่นใด เพราะสิ่งที่เราสอนคนอื่นจะเดินต่อไปโดยไม่ต้องมีเราอยู่ด้วย ผู้ที่สอนด้วยความไม่รู้ย่อมไม่ได้อยู่ในความหมายของหะดีษนี้
บุตรที่ดีงาม การขอดุอาอ์ที่ส่งถึงเราข้ามแดน
บุตรที่ขอดุอาอ์ให้แก่พ่อแม่ได้นั้นต้องมีศรัทธาในหัวใจก่อน พ่อแม่จึงต้องเลี้ยงดูเขาด้วยสิ่งที่ต้องการให้เขาต่อยอดความดี ไม่ใช่แค่ความสำเร็จทางโลก
ผู้ที่ไม่มีบุตรก็ยังได้รับผลจากบานนี้ได้ เช่น การอบรมเด็กในชุมชนหรือมอบทุนการศึกษาแก่เด็กด้อยโอกาส
บทสรุป
หะดีษนี้เตือนให้เราไม่ลงทุนกับสิ่งที่จะถูกทิ้งไว้เบื้องหลังทั้งหมด ลองทบทวนว่ามีสัดส่วนเท่าไรของรายรับรายจ่ายที่ไหลไปสู่การงานที่ยังเปิดอยู่และไม่ตายตามเรา ผู้ที่สนใจเศาะดะเกาะฮ์ญารียะฮ์ ขอเชิญอ่าน ญารียะห์ บริจาคที่ให้ผลไม่สิ้นสุด กับกองทุนความดีเดือนกันยายน
Risalah Radio สถานีวิทยุสาส์นคุณธรรม FM 97.25 Mhz.