ในยุคที่ทุกคนส่งต่อข้อความถึงกันได้ภายในไม่กี่วินาที ข้อบกพร่องของคนหนึ่งจึงกลายเป็นเรื่องที่คนทั้งวงรู้ได้อย่างรวดเร็ว บางครั้งเราเล่าเพราะอยากเตือนคนอื่น แต่เชคอิบนุอุซัยมิน رحمة الله เตือนว่า ผู้ที่นำข้อบกพร่องของพี่น้องมาพูดเผยแพร่ จะต้องพบสิ่งเดียวกันนั้นย้อนกลับมาที่ตนเอง
คำกล่าวของเชคอิบนุอุซัยมิน رحمة الله
“จงรู้ไว้เถิดว่า เมื่อใดก็ตามที่ท่านนำข้อบกพร่องของพี่น้องมาพูดเผยแพร่ เมื่อนั้นอัลลอฮ์จะทรงส่งผู้ที่จะมาเปิดเผยข้อบกพร่องของท่านให้ปรากฏเช่นกัน”
ที่มา: คำอธิบายตัฟซีรซูเราะฮ์อัลหุญุรอต หน้า 52/1
คำกล่าวนี้อยู่ในคำอธิบายตัฟซีรซูเราะฮ์อัลหุญุรอต ซึ่งเป็นซูเราะฮ์ที่ว่าด้วยมารยาทของสังคมมุสลิมและการรักษาเกียรติของพี่น้องร่วมศรัทธา
ทำไมการเผยแพร่จึงต่างจากการรู้เห็น
หัวใจของคำกล่าวนี้อยู่ที่คำว่า พูดเผยแพร่ ไม่ใช่เพียงการรู้หรือได้ยิน คนเราอาจรู้ข้อบกพร่องของผู้อื่นโดยไม่ได้ตั้งใจ แต่เมื่อเราเลือกนำมันออกมาบอกต่อ เมื่อนั้นเรากำลังเปลี่ยนความผิดของคนหนึ่งให้กลายเป็นทรัพย์สินที่ใครก็หยิบไปใช้ได้
ข้อบกพร่องเมื่ออยู่ในใจของคนเดียวก็จบตรงนั้น แต่เมื่อถูกพูดออกไป มันจะโตตามจำนวนหูที่รับฟัง และมักถูกเล่าซ้ำด้วยถ้อยคำที่รุนแรงกว่าเดิม ผู้ที่ถูกกล่าวถึงอาจไม่มีโอกาสแม้แต่จะชี้แจง
ข้อบกพร่องของผู้อื่นไม่ใช่เหยื่อของความบันเทิง
ในสังคมออนไลน์ เรื่องของคนอื่นสร้างยอดผู้ชมได้ง่าย ความผิดพลาดของผู้หนึ่งอาจถูกตัดต่อเป็นคลิปสั้นให้คนหัวเราะ ทั้งที่เจ้าตัวอาจกำลังแก้ไขตัวเองอยู่เงียบ ๆ การทำเช่นนี้ไม่ใช่การเตือนสติ แต่คือการหาความพอใจจากความเสียหายของผู้อื่น ซึ่งเป็นอาการของหัวใจที่แข็งกระด้าง
การตักเตือนที่ชอบธรรมยังมีอยู่
อิสลามไม่ได้ปิดทางของการตักเตือน การแนะนำผู้ที่ทำผิดหรือปกป้องผู้อื่นจากอันตรายเป็นเรื่องที่ผู้รู้วางหลักเกณฑ์ไว้ ทั้งเจตนาและวิธีพูด ความต่างอยู่ที่การตักเตือนมุ่งแก้ไขกับคนคนเดียวอย่างปิดชิด ส่วนการเผยแพร่มุ่งให้คนจำนวนมากรับรู้โดยไม่จำเป็นต่อการแก้ไข รายละเอียดฟิกฮ์ควรสอบถามผู้รู้
วิธีปฏิบัติในชีวิตประจำวัน
- หยุดก่อนส่งต่อ ถามตัวเองว่าข้อความนี้จำเป็นต่อการแก้ไขปัญหาจริง หรือเพียงทำให้คนอื่นดูแย่ลง
- ปิดวงสนทนาเมื่อมีการนินทา การเปลี่ยนเรื่องหรือพูดถึงข้อดีของเจ้าตัวช่วยตัดวงจรได้
- หันกลับมาดูตัวเอง ก่อนวิจารณ์ใคร ให้ใช้เวลานั้นทบทวนข้อบกพร่องที่เรารู้ดีที่สุด คือของตัวเอง
- ขอดุอาอ์ให้เขา การวิงวอนให้ผู้อื่นดีขึ้น เป็นวิธีที่หล่อเลี้ยงหัวใจให้พ้นจากการดูถูกเหยียดหยาม
ผู้อ่านที่สนใจโทษของการนินทาอ่านเพิ่มเติมได้ที่ การนินทาในอิสลามรุนแรงกว่าหนี้สิน และไม่มีอะไรชดใช้ได้
บทสรุป
เกียรติของพี่น้องเป็นสิ่งที่ต้องรักษา เช่นเดียวกับที่เราอยากให้ผู้อื่นรักษาเกียรติของเรา การไม่นำข้อบกพร่องของใครมาเปิดเผยจึงไม่ใช่ความอ่อนแอ แต่เป็นการปกป้องตัวเองจากสิ่งเดียวกันนั้น และฝึกให้หัวใจมองหาความดีมากกว่าคอยจับผิด เริ่มจากการหยุดหนึ่งข้อความก่อนส่งต่อในวันนี้
Risalah Radio สถานีวิทยุสาส์นคุณธรรม FM 97.25 Mhz.