มนุษย์เราใช้เวลาเกือบทั้งชีวิตกับสิ่งที่มีอยู่ในโลกนี้ ตั้งแต่การเรียน การทำงาน การสะสมทรัพย์สิน ไปจนถึงความกังวลเรื่องเล็ก ๆ ในแต่ละวัน จนบางครั้งเราลืมไปว่าทั้งหมดนั้นมีอายุสั้นเพียงใด หะดีษบทหนึ่งของท่านรอซูลุลลอฮ์ ﷺ ได้ให้ภาพที่ชัดเจนและจำง่ายที่สุดเกี่ยวกับเรื่องนี้ ด้วยการเปรียบเทียบง่าย ๆ ที่ใครก็ลองทำตามได้
หะดีษบทนี้กล่าวอะไร
ท่านรอซูลุลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า
«وَاللَّهِ مَا الدُّنْيَا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا مِثْلُ مَا يَجْعَلُ أَحَدُكُمْ إِصْبَعَهُ هَذِهِ فِي الْيَمِّ، فَلْيَنْظُرْ بِمَ يَرْجِعُ»
ความหมาย: “ขอสาบานต่ออัลลอฮ์ โลกดุนยาเมื่อเทียบกับโลกอาคิเราะฮ์นั้น ไม่ต่างอะไรกับการที่คนหนึ่งในหมู่พวกท่านจุ่มนิ้วของเขาลงไปในทะเล แล้วจงพิจารณาดูเถิดว่า นิ้วของเขาจะมีอะไรติดกลับขึ้นมา”
(บันทึกโดยมุสลิม)
ภาพเปรียบที่เข้าใจได้ในทันที
ลองนึกภาพคนคนหนึ่งยืนอยู่ริมทะเลกว้าง แล้วเอานิ้วชี้จุ่มลงไปในน้ำเพียงครั้งเดียว เมื่อชักนิ้วขึ้นมา สิ่งที่ติดอยู่บนนิ้วก็มีเพียงความเปียกและหยดน้ำเล็ก ๆ ไม่กี่หยด ไม่ใช่ทะเลทั้งทะเล นั่นคือขนาดของดุนยาเมื่อเทียบกับอาคิเราะฮ์
จุดสำคัญของหะดีษบทนี้ไม่ได้อยู่ที่การบอกให้ทิ้งโลกนี้ แต่อยู่ที่การวางขนาดให้ถูก ถ้าทะเลคืออาคิเราะฮ์ และน้ำบนนิ้วคือดุนยา ปัญหาของเราคือเรามักใช้ชีวิตทั้งชีวิตไปกับการนับหยดน้ำบนนิ้ว จนไม่เหลือเวลาเตรียมตัวสำหรับทะเลที่รออยู่ข้างหน้า
ดุนยาไม่ใช่ของต้องห้าม แต่ต้องรู้ขนาดของมัน
อิสลามไม่ได้สอนให้หนีจากโลกนี้ การทำมาหากิน การเลี้ยงดูครอบครัว การศึกษาหาความรู้ ล้วนเป็นสิ่งที่ศาสนาสนับสนุน แต่ทั้งหมดนั้นเป็นเพียงเครื่องมือ ไม่ใช่เป้าหมายสุดท้าย ผู้ที่เข้าใจหะดีษบทนี้จะทำงานหนักเท่าเดิม แต่หัวใจไม่ถูกผูกมัดจนหลงลืมปลายทาง
สามสิ่งที่ช่วยให้มองดุนยาตามจริง
- ตั้งคำถามกับทุกสิ่งที่สะสม — สิ่งนี้จะติดมือเราไปถึงอาคิเราะฮ์หรือไม่ หรืออยู่ได้แค่ตอนที่เรายังหายใจ
- กันส่วนหนึ่งของเวลาไว้ให้สิ่งที่คงทน — การละหมาด การอ่านอัลกุรอาน การบริจาค และการดูแลคนในครอบครัว ล้วนเป็นสิ่งที่ส่งผลต่อเนื่องยาวนาน
- ไม่เปรียบเทียบชีวิตกับคนที่ได้มากกว่า — เพราะการเปรียบเทียบเช่นนั้นทำให้เรามองเห็นแต่หยดน้ำบนนิ้วของคนอื่น และลืมทะเลของตัวเอง
คำถามกลับมาที่ตัวเรา
ถ้าวันนี้เราต้องชักนิ้วขึ้นจากทะเล อะไรจะติดมากับมือของเรา สิ่งใดที่เราทุ่มเทให้มากที่สุดในสัปดาห์ที่ผ่านมา และสิ่งนั้นยังมีความหมายอยู่หรือไม่ เมื่อมองจากมุมของอาคิเราะฮ์
มีอีกมุมหนึ่งที่ช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น คือเรื่องของหัวใจที่จมอยู่กับดุนยาแม้จะอยู่ในเรือที่ลอยอยู่เหนือน้ำ ซึ่งได้เขียนไว้ในบทความ น้ำรอบเรือไม่น่ากลัว น้ำในเรือต่างหากที่ทำให้หัวใจจมดุนยา
บทสรุป
ดุนยาทั้งหมดเมื่อเทียบกับอาคิเราะฮ์ก็เพียงน้ำที่ติดนิ้วเท่านั้น การรู้ขนาดของมันไม่ทำให้เราทิ้งโลกนี้ แต่ทำให้เราวางน้ำหนักของชีวิตได้ถูกที่ ใช้โลกนี้เป็นทางผ่าน และเตรียมพร้อมสำหรับสิ่งที่ยาวนานกว่าอย่างจริงจัง
Risalah Radio สถานีวิทยุสาส์นคุณธรรม FM 97.25 Mhz.