มีชายคนหนึ่งมาร้องเรียนต่อท่านนบีมุฮัมหมัด ﷺ ว่า หัวใจของเขาแข็งกระด้าง ไม่หวั่นไหวเมื่อได้ฟังการตักเตือน ท่านนบี ﷺ มิได้สั่งให้เขาทำสิ่งที่ยากเกินกำลัง แต่ชี้ไปที่การกระทำเล็ก ๆ สองอย่างที่ทำได้ทุกวัน คือการให้อาหารแก่คนยากจน และการลูบศีรษะเด็กกำพร้า
หะดีษว่าด้วยการรักษาหัวใจที่แข็งกระด้าง
มีรายงานจากท่านอะบูฮุร็อยเราะฮฺ (ร่อฎิยัลลอฮุอันฮุ) ความว่า มีชายคนหนึ่งมาร้องเรียนต่อท่านร่อซูลุลลอฮฺ ﷺ ว่า หัวใจของเขาแข็งกระด้าง ท่านกล่าวว่า
“หากท่านต้องการให้หัวใจของท่านอ่อนโยน ก็จงให้อาหารแก่คนยากจน และจงลูบศีรษะเด็กกำพร้า”
📚 บันทึกใน เศาะฮีหฺ อัลญามิอฺ หมายเลข 1410
“หัวใจแข็งกระด้าง” อาการที่มองไม่เห็นด้วยตา
หัวใจแข็งกระด้างไม่ใช่โรคทางกายที่ตรวจด้วยเครื่องมือแพทย์ได้ แต่มันแสดงออกผ่านความรู้สึกที่ค่อย ๆ จางหายไป ผู้ที่หัวใจแข็งจะฟังอัลกุรอานแล้วไม่สะเทือน ฟังการตักเตือนแล้วไม่รู้สึกผิด และบางครั้งทำความดีก็เหมือนทำตามหน้าที่มากกว่าทำด้วยความรัก
อาการเช่นนี้อันตรายเพราะมาเงียบ ๆ ทีละเล็กทีละน้อย และมักเกิดจากการปล่อยใจให้ห่างจากการรำลึกถึงอัลลอฮ์ ซ.บ. ซ้ำแล้วซ้ำอีก
สองการกระทำที่หะดีษชี้ไว้
- ให้อาหารแก่คนยากจน — ย้ายความสนใจจากตัวเองไปสู่ความต้องการของผู้อื่น และเตือนใจว่าความโปรดปรานที่เรามีไม่ได้มาจากความสามารถของตัวเองเพียงอย่างเดียว
- ลูบศีรษะเด็กกำพร้า — มอบความรักและการปลอบโยนให้ผู้ที่ขาดที่พึ่ง เด็กกำพร้าคือผู้ที่สูญเสียบุคคลอันเป็นที่รักที่สุดไปแล้ว
ทำไมการให้ทานจึงทำให้ใจอ่อนโยน
อาหารที่ให้ไปออกจากมือของผู้ให้ แต่สิ่งที่ย้อนกลับมาคือมุมมองที่เปลี่ยนไป เมื่อเรานั่งลงกับคนที่ไม่มีอะไรจะกิน ความรู้สึกว่า “ของฉัน” จะค่อย ๆ คลายลง ความเห็นแก่ตัวลดลง และหัวใจเริ่มรับรู้ว่าความทุกข์ของผู้อื่นก็จริงไม่แพ้ของเรา อิสลามจึงส่งเสริมศ่อดาเกาะฮฺอย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่เพียงให้ผู้รับได้อิ่ม แต่ให้ผู้ให้ได้ขัดเกลาตัวเองไปพร้อมกัน
นำไปปฏิบัติในชีวิตประจำวัน
- กันเงินหรืออาหารส่วนหนึ่งไว้ทุกสัปดาห์สำหรับผู้ที่ขัดสน แม้จำนวนเล็กน้อยแต่ทำให้เป็นนิสัย
- มองหาเด็กกำพร้าในชุมชน มัสยิด หรือโรงเรียนใกล้บ้าน แล้วเริ่มจากการถามสารทุกข์สุกดิบ
- ทำด้วยความเงียบ ไม่ต้องประกาศให้คนอื่นรู้ เพราะเป้าหมายคือการรักษาหัวใจ ไม่ใช่การสร้างภาพ
ส่วนรายละเอียดทางฟิกฮ์เกี่ยวกับการบริจาคและการดูแลเด็กกำพร้าในกรณีเฉพาะ ควรสอบถามผู้รู้
บทสรุป
หะดีษบทนี้ให้ยาที่ง่ายที่สุดสำหรับโรคที่หลายคนไม่รู้ตัวว่ากำลังเป็น นั่นคือการออกไปหาคนที่ต้องการความช่วยเหลือ หัวใจที่ให้อาหารคนจนและลูบศีรษะเด็กกำพร้าจะค่อย ๆ อ่อนโยนลง เพราะได้เรียนรู้ที่จะรักผู้อื่นอีกครั้ง ผู้ที่สนใจเรื่องการขัดเกลาหัวใจเพิ่มเติมอ่านต่อได้ที่ หัวใจเกิดสนิมจากหลงลืมและบาป ขัดเกลาด้วยอิสติฆฟารและซิกรุลลอฮ์
Risalah Radio สถานีวิทยุสาส์นคุณธรรม FM 97.25 Mhz.