เห็นผู้อื่นถูกทดสอบแล้วกล่าวคำสรรเสริญ ย่อมพ้นจากบททดสอบนั้น

เมื่อเราเห็นผู้อื่นประสบความทุกข์ ยากจน เจ็บป่วย หรือเผชิญปัญหาที่หนักหนา บางครั้งใจของเราอาจเผลอเปรียบเทียบตัวเองกับเขา ท่านรอซูลของอัลลอฮ์ ﷺ ได้สอนวิธีบริหารใจในจังหวะนั้นไว้อย่างงดงาม ผ่านคำกล่าวสั้น ๆ ที่ไม่ใช่การซ้ำเติมผู้ใด แต่เป็นการยอมรับความโปรดปรานของอัลลอฮ์ที่ประทานแก่เรา และในเวลาเดียวกันก็ไม่ลืมที่จะแสดงความเห็นใจต่อผู้ที่กำลังทุกข์

ตัวบทหะดีษ

ท่านรอซูลของอัลลอฮ์ ﷺ กล่าวว่า:

“ผู้ใดเห็นผู้ที่ถูกทดสอบด้วยบททดสอบใด ๆ แล้วกล่าวว่า ‘มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์ ผู้ทรงให้ฉันปลอดภัยจากสิ่งที่พระองค์ทรงทดสอบเขา และทรงประทานความประเสริฐแก่ฉันเหนือกว่ามนุษย์จำนวนมาก’ เขาจะไม่ประสบกับบททดสอบนั้น”

(บันทึกโดย อัตติรมิซีย์ เลขหะดีษ 3432)

ความหมายที่ซ่อนอยู่ในคำกล่าวนี้

คำกล่าวนี้มีสองส่วนที่ต้องทำความเข้าใจร่วมกัน ส่วนแรกคือ การสรรเสริญอัลลอฮ์ ที่ให้เราปลอดภัยจากสิ่งที่ผู้อื่นกำลังเผชิญ ส่วนที่สองคือ การยอมรับว่าความปลอดภัยนั้นไม่ใช่เพราะความเก่งหรือความดีของเราเอง แต่เป็นความโปรดปรานที่อัลลอฮ์ประทานมา

หัวใจของหะดีษจึงไม่ได้อยู่ที่การรู้สึกดีที่คนอื่นลำบากกว่า แต่อยู่ที่การตระหนักว่า ความทุกข์และความสุขล้วนอยู่ในพระหัตถ์ของอัลลอฮ์ วันนี้เป็นคิวของเขา วันหนึ่งอาจเป็นคิวของเรา การสำรวมใจเช่นนี้จึงเป็นการฝึกความถ่อมตนไปในตัว

ไม่ใช่การดูถูกผู้ที่กำลังถูกทดสอบ

สิ่งสำคัญที่สุดคือ คำกล่าวนี้ต้องไม่ถูกใช้เป็นเครื่องมือแสดงความเหนือกว่าหรือดูแคลนผู้ป่วย ผู้ยากจน หรือผู้ประสบภัย แต่ต้องกล่าวด้วยใจที่สงสารและห่วงใย พร้อมทั้งลงมือช่วยเหลือในสิ่งที่ทำได้ เพราะศาสนาไม่ส่งเสริมให้ผู้ศรัทธาดีใจในความทุกข์ของผู้อื่น

เมื่อเห็นเพื่อนบ้านเจ็บไข้ เราสามารถกล่าวคำนี้ในใจ พร้อมกับส่งอาหารไปให้ หรือพาเขาไปพบแพทย์ เมื่อเห็นผู้ประสบภัย เรากล่าวคำนี้พร้อมกับร่วมบริจาค นี่คือวิธีที่คำพูดกับมือทำงานสอดคล้องกัน

วิธีนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน

• ฝึกกล่าวคำนี้เบา ๆ ในใจเมื่อเห็นข่าวภัยพิบัติหรือความสูญเสียของผู้อื่น แล้วตามด้วยการช่วยเหลือเท่าที่ทำได้
• หลีกเลี่ยงการเล่าความทุกข์ของผู้อื่นซ้ำเพื่อความบันเทิง เพราะอาจกลายเป็นการนินทาและทำให้ใจแข็งกระด้าง
• ใช้คำกล่าวนี้เป็นการเตือนตนเองเรื่องความไม่ประมาท ไม่ใช่เพื่อให้รู้สึกปลอดภัยอย่างถาวร
• สอนให้คนในครอบครัวรู้จักกล่าวคำนี้ด้วยความเข้าใจความหมาย ไม่ใช่ท่องจำเพียงอย่างเดียว

บทสรุป

หะดีษบทนี้สอนให้ผู้ศรัทธาเพิ่มความระลึกถึงอัลลอฮ์ในยามเห็นความทุกข์ของผู้อื่น และใช้ความปลอดภัยที่ได้รับให้เกิดประโยชน์ ด้วยการช่วยเหลือผู้อื่นแทนการภูมิใจในตัวเอง ความโปรดปรานที่แท้จริงจึงไม่ใช่การที่เราไม่ถูกทดสอบ แต่คือการที่เรามีหัวใจที่รู้จักขอบคุณและเห็นใจเพื่อนมนุษย์เมื่อบททดสอบนั้นผ่านมาถึงใครสักคน