จงรำลึกถึงข้า แล้วข้าจะรำลึกถึงเจ้า ความหมายที่ต้องรู้

มนุษย์เรามักนึกถึงอัลลอฮ์ตอนที่ชีวิตเจอทางตัน ตอนที่ผลตรวจออกมาไม่ดี ตอนที่เงินในบัญชีไม่พอ แต่ในยามที่ทุกอย่างราบรื่น เรากลับลืมง่ายที่สุด อายะฮ์สั้น ๆ บทหนึ่งในสูเราะฮ์อัลบะเกาะเราะฮ์พูดถึงเรื่องนี้ไว้อย่างตรงไปตรงมา และมีผู้รู้รุ่นสะลัฟอธิบายไว้ในมุมที่ทำให้ต้องหยุดคิด

อายะฮ์ต้นฉบับ

อัลลอฮ์ ตรัสว่า

“ดังนั้น พวกเจ้าจงรำลึกถึงข้า แล้วข้าจะรำลึกถึงพวกเจ้า และจงขอบคุณข้า และอย่าเนรคุณต่อข้า”

(อัลกุรอาน สูเราะฮ์อัลบะเกาะเราะฮ์ 2:152)

อายะฮ์นี้วางคำสั่งสองข้อไว้คู่กันคือ การรำลึกถึงพระองค์ และการขอบคุณพระองค์ พร้อมกับคำสัญญาที่ชัดเจนว่า หากเรารำลึกถึงพระองค์ พระองค์จะทรงรำลึกถึงเรา การรำลึกของพระองค์ต่อบ่าวนั้นไม่ใช่เรื่องเล็ก เพราะมันหมายถึงการที่พระองค์ทรงระลึกถึงเราด้วยความเมตตา

คำอธิบายของสะอีด อิบนุ ญุบัยร์

และ สะอีด อิบนุ ญุบัยร์ เราะหิมะฮุลลอฮ์ ได้อธิบายอายะฮ์นี้ว่า

“จงรำลึกถึงข้าในยามที่ได้รับความโปรดปรานและความสุขสบาย แล้วข้าจะรำลึกถึงพวกเจ้าในยามที่ประสบความทุกข์ยากและบททดสอบ”

อ้างอิง: ตัฟซีร อัลบะฆะวีย์ เล่ม 1 หน้า 167

คำอธิบายนี้พลิกความเข้าใจเดิมของคนจำนวนมาก เพราะโดยธรรมชาติเราจะคิดว่ายามทุกข์คือยามที่ต้องรำลึกถึงอัลลอฮ์ให้มากที่สุด ซึ่งก็จริง แต่คำอธิบายนี้ชี้ว่า การรำลึกในยามสุขต่างหากคือสิ่งที่ทำให้เรามีที่พึ่งในยามทุกข์

ความหมายของการรำลึกในสองช่วงเวลา

ยามสุข คือการซ้อมก่อนถึงวันจริง

การขอบคุณในยามที่ทุกอย่างดี ไม่ใช่แค่การกล่าวคำขอบคุณ แต่คือการรู้ว่าสิ่งที่เรามีไม่ได้มาจากความเก่งของเราเพียงคนเดียว สุขภาพที่ยังดี ครอบครัวที่ยังอยู่ งานที่ยังมี คือสิ่งที่อาจถูกพรากไปได้ทุกเมื่อ การรู้อย่างนี้ทำให้หัวใจไม่แข็งกระด้าง

ยามทุกข์ คือผลของการซ้อมที่ผ่านมา

คนที่เคยรำลึกถึงอัลลอฮ์ในยามปกติ จะพบว่าในยามวิกฤต ลิ้นของเขายังจำถ้อยคำได้ และใจของเขายังรู้ว่าจะหันไปทางไหน ความคุ้นเคยนี้ไม่ใช่เรื่องเวทมนตร์ แต่เป็นผลของการฝึกที่สะสมมาทีละวัน

ทำไมยามสุขจึงเป็นยามที่ยากที่สุด

เพราะในยามสุข ไม่มีอะไรบังคับให้เราหันกลับไปหาใคร เราเชื่อว่าตัวเองจัดการได้ และนั่นคือจุดที่ความเนรคุณเริ่มต้นอย่างเงียบ ๆ อายะฮ์นี้จึงปิดท้ายด้วยคำเตือนว่า “และอย่าเนรคุณต่อข้า” เป็นการเตือนล่วงหน้าว่า ความลืมไม่ใช่เรื่องเล็ก

การเนรคุณในที่นี้ไม่ได้หมายถึงการปฏิเสธว่าอัลลอฮ์มีอยู่ แต่หมายถึงการไม่ยอมรับคุณค่าของสิ่งที่ได้รับ และการใช้อวัยวะที่พระองค์ให้มาไปในทางที่พระองค์ไม่พอใจ

ฝึกซิกรุลลอฮ์ในชีวิตประจำวัน

• ผูกซิกร์เข้ากับกิจวัตร เช่น ก่อนกินข้าว ก่อนออกจากบ้าน หรือหลังละหมาด เพื่อให้ลิ้นไม่ต้องรออารมณ์ก่อนจึงจะรำลึก
• ขอบคุณด้วยการใช้งานที่ได้รับ ทรัพย์ที่ใช้ช่วยเหลือคนอื่น สุขภาพที่ใช้ทำความดี คือการขอบคุณที่จับต้องได้
• บันทึกสิ่งดีที่เกิดขึ้นในแต่ละวัน การเขียนสั้น ๆ ไม่กี่บรรทัดช่วยให้เราเห็นพระคุณที่มักถูกมองข้าม
• อย่ารอให้ถึงวันทุกข์จึงเริ่ม เพราะวันนั้นอาจมาถึงในวันที่เราไม่มีแรงพอจะเริ่มต้นใหม่อีกครั้ง

บทสรุป

อายะฮ์นี้จึงไม่ใช่คำสั่งให้พูดถ้อยคำซ้ำ ๆ แต่เป็นการเชื้อเชิญให้สร้างความสัมพันธ์ที่ต่อเนื่องกับอัลลอฮ์ ทั้งในวันที่ชีวิตง่ายและวันที่ชีวิตยาก เมื่อเราจำพระองค์ได้ในยามปกติ พระองค์จะทรงให้เราอยู่ในความทรงจำของพระองค์ในยามที่เราต้องการที่สุด

อ่านต่อ: หะดีษอัตติรมิซียฺ 2516 อย่าลืมอัลลอฮ์ในวันที่เราสุขสบาย